Phục hồi chức năng là một hành trình dài tập luyện thân và tâm song song. Nhiều người chỉ tập trung vào khôi phục chức năng chi thể, lại bỏ qua những cảm xúc tiêu cực — lo âu, tự ti, trầm cảm, rỗng tuột bên trong — vốn thầm lặng trở thành rào cản vô hình kìm hãm tiến triển.
Vào ngày 22 tháng 7, tập 34 củaExperts Talk Rehabilitationbuổi phát trực tiếp đã kết thúc thành công. Phiên đã mời Lý Tần, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Nam Kinh JianJia, bóc tách những điểm nghẽn tâm lý trong phục hồi đối với bệnh nhân và người chăm sóc lâu dài, đồng thời chia sẻ một bộ phương pháp điều chỉnh cảm xúc thực tế, khoa học, có thể thực hiện tại nhà.
01 · Lo âu phục hồi đến từ đâu ?
Dữ liệu lâm sàng cho thấy phần lớn bệnh nhân phục hồi chức năng đều trải qua lo âu ở các mức độ khác nhau. Cảm xúc tiêu cực không phải là « nghĩ quá nhiều » — chúng tích tụ từ nhiều lớp áp lực chồng chất lên nhau :
Mức độ sinh lý
Đau mãn tính sau phẫu thuật, vận động hạn chế và tác dụng phụ của thuốc tạo thành vòng luẩn quẩn « đau → lo âu → đau trầm trọng hơn ».
Mức độ xã hội
Chuyển từ trụ cột gia đình hay nhân viên xuất sắc thành « người được chăm sóc », cộng với sự cô lập xã hội và lo âu công việc, sẽ sinh ra cảm giác mất giá trị bản thân mãnh liệt.
Mức độ tâm lý
Suy nghĩ thảm họa về kết quả phục hồi, tự phủ nhận kéo dài và ký ức phẫu thuật chấn thương khiến cảm xúc tiêu cực cứ chất chồng.
Mức độ gia đình và kinh tế
Chi phí phục hồi cao, cộng với hai thái cực bảo bọc thái quá hoặc phớt lờ từ gia đình, đều làm tăng gánh nặng tâm lý.
02 · Sụp đổ cảm xúc đột ngột ?
Nhiều bệnh nhân trở nên khó chịu vô cớ, từ chối tập luyện hoặc mất kiểm soát cảm xúc. Giám đốc Lý giải thích từ góc độ tâm lý : nỗi sợ, nỗi buồn và các cảm xúc tiêu cực bị kìm nén lâu ngày làm cạn kiệt cơ chế phòng vệ tâm lý. Nỗi sợ vô thức về tái phát và không bao giờ trở lại cuộc sống bình thường cứ chất chồng, cộng hưởng với dấu ấn của chấn thương thời thơ ấu — khi áp lực vượt quá giới hạn chịu đựng, cơn sụp đổ cảm xúc đột ngột xảy ra.
03 · Kỹ năng giao tiếp ba bên
Để đẩy nhanh phục hồi, giao tiếp trôi chảy giữa bệnh nhân, gia đình và đội ngũ chăm sóc là cốt lõi. Giám đốc đưa ra phương pháp riêng cho từng nhóm :
Bệnh nhân
Hãy dùng « câu tôi » như « Tôi thấy đau và cần giảm cường độ tập » để bày tỏ nhu cầu, đồng thời nhẹ nhàng thiết lập ranh giới tâm lý cho khoảng thời gian nghỉ một mình.
Gia đình
Hãy là người lắng nghe, không phải quan tòa ; báo cáo chính xác tình trạng hằng ngày của bệnh nhân cho đội ngũ chăm sóc ; và đừng bao giờ nghi ngờ kế hoạch phục hồi trước mặt bệnh nhân.
Đội ngũ chăm sóc
Hãy đơn giản hóa thuật ngữ chuyên môn, thường xuyên phản hồi về những tiến bộ nhỏ trong tập luyện, và kịp thời nắm bắt các tín hiệu cảm xúc ẩn như im lặng hay trầm cảm.
04 · Xây dựng liên minh điều trị thống nhất
Phục hồi chức năng không phải việc của riêng bệnh nhân. Chỉ khi xây dựng được một liên minh điều trị vững chắc mới giảm bớt xung đột và giữ vững tâm trạng :
- Bệnh nhân, gia đình và đội ngũ chăm sóc cùng thống nhất các mục tiêu phục hồi theo giai đoạn, và chia nhỏ thành những nhiệm vụ nhẹ nhàng.
- Trách nhiệm được phân chia giữa ba bên, và tiến độ được đồng bộ hóa theo định kỳ cố định mỗi tuần.
- Một kế hoạch khẩn cấp cho những cơn sụp đổ cảm xúc được chuẩn bị, để khi cơn sụp đổ xảy ra, tất cả các bên có thể can thiệp nhanh chóng hỗ trợ.
Không cần một khoảng thời gian rảnh rỗi lớn — hãy lồng ghép chăm sóc tâm lý vào phục hồi hằng ngày : thiết lập kế hoạch phân tầng cho các giai đoạn cấp tính, hồi phục và củng cố, và mỗi buổi tập đi kèm năm phút thư giãn chánh niệm. Kết hợp với chế độ ăn khoa học và ngủ điều độ, có đội ngũ chăm sóc và gia đình cùng giám sát, để thân và tâm hồi phục song hành.
Đích đến của phục hồi chức năng không bao giờ chỉ là khôi phục chức năng chi thể ; một trạng thái tinh thần bình tĩnh, tích cực là hậu thuẫn không thể thiếu trên hành trình phục hồi.
Bài viết này chỉ dành cho mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế lời khuyên y tế. Nếu bạn thấy không khỏe, hãy đến bệnh viện. Một số hình ảnh lấy từ internet ; nếu có vi phạm, vui lòng liên hệ JianJia Rehabilitation để gỡ bỏ.